| | | AAA
Szkoła Podstawowa im. Jana z Ludziska
w Ludzisku

Szkolny System Motywowania Ucznia

Załącznik do  Uchwały nr 20/2013 Rady Pedagogicznej
Publicznej Szkoły Podstawowej im. Jana z Ludziska w Ludzisku

z dnia 11 października 2013 r. w sprawie
w sprawie zatwierdzenia  szkolnego systemu motywowania

 

Szkolny system motywowania uczniów w Szkole Podstawowej im. Jana z Ludziska w Ludzisku

„Po­wiedz mi, a za­pomnę. Po­każ mi,  a zapamiętam. Pozwól mi zrobić,

 a zro­zumiem.”  Konfucjusz
„Tajemnica nauczania leży w respektowaniu ucznia” Ralph Waldo Emerson
Ważne, żebyśmy nie oduczyli się zadawać pytań.”  A. Einstein.

 

Cele:
1.Kształtowanie u uczniów trwałych i silnych motywów uczenia się jako podstawy do dalszego samokształcenia         i rozwoju osobowości.

2.Wzrost efektywności  i skuteczności nauczania.

Rozdział I. Pojęcie motywacji 

1.Motywacja to wewnętrzny proces polegający na dążeniu do określonego celu,poprzez konkretne działanie.(sterowanie).To także system podstawowych potrzeb i wartości, które determinują kierunek dążeń człowieka.

2.Wyróżniamy dwa rodzaje motywacji: wewnętrzną i zewnętrzną:

a) motywacja wewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na jego treść, czyli osobistą satysfakcję lub przyjemność. Jej przykładem jest zainteresowanie lub zamiłowanie do czegoś.
b) motywacja zewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na pewne konsekwencje,( jest ono w jakiś sposób nagradzane lub pozwala uniknąć kary.)

3.Schemat procesu motywacyjnego

1)zdefiniowanie celu-2)podjęcie decyzji i określonego działania-3)podtrzymanie działania-4)osiągnięcie  spodziewanego efektu
4.Motywacja ucznia do uczenia charakteryzowana  przez

a) znaczenie i wartość nauki dla danego ucznia
b) długoterminowe zaangażowanie się w proces uczenia się 

 

Rozdział II. Obrazy ucznia w procesie uczenia się.
1.Uczeń zmotywowany do nauki:
a) ma poczucie własnej wartości i jest pewny siebie
b) aktywny
c) zainteresowany
d) opanowany
e) wytrwały w dążeniu do celu
f) pogodny
g) podejmuje nowe wyzwania
h) dociekliwy
i) nie zraża się niepowodzeniami
j) chętny do działania
k) uśmiechnięty
2.Uczeń, któremu brakuje motywacji do nauki:
a) ma niskie poczucie własnej wartości i wykazuje brak pewności siebie oraz brak wiary w swoje możliwości

b) apatyczny,bierny
c) obojętny
d) znudzony,
e) mało aktywny dydaktycznie
f) nadpobudliwy
g) niechętny do działania
h) wagaruje
i) brak skupienia uwagi
j) nieprzygotowany do lekcji
k) negatywnie nastawiony
l) obawia się  porażki i nowości

ł) nie potrafi sprecyzować swoich celów oraz pragnień życiowych

Rozdział III. Schemat korzyści wynikających z umiejętnego stymulowania motywacji wewnętrznej.
1.Poczucie znaczenia wykonywanej przez siebie pracy
a) efekty pracy powinny być potrzebne dla ucznia i atrakcyjne dla innych;
b) uczeń powinien mieć poczucie sensu podejmowanych działań;·
c)aktywności ucznia powinna towarzyszyć świadomość celowości podejmowanych
działań (akceptacja, utożsamianie się z ...);
d) uczeń powinien mieć świadomość możliwości wykorzystywania w pełni nabytych
kompetencji;zamierzone przez nauczyciela efekty powinny być możliwe do osiągnięcia
przez ucznia.
2.Poczucie odpowiedzialności
a) uczeń powinien mieć zagwarantowany duży zakres samodzielności;
b) uczeń powinien odczuwać świadomość osobistej odpowiedzialności za uzyskane efekty;
c) uczeń powinien planować swoją aktywność i zaangażowanie zgodnie z celami, jakie zamierza osiągnąć;
d) uczeń powinien umieć formułować optymalne cele.
3.Świadomość efektu koncoqwego:
a) niezbędne jest zdefiniowanie konkretnych oczekiwań;
b) niezbędne są jednoznaczne kryteria oceny pracy ucznia;
c) należy jasno określić procedury badania procesu oraz uzyskiwanych efektów;
d) niezbędny jest systematyczny nadzór, choć niekoniecznie kontrola i ocenianie przez nauczyciela;
e) uczeń powinien umieć przeprowadzić samoocenę;
f) uczeń powinien mieć możliwość porównań.

 ROZDZIAŁ IV Czynniki motywujące  do uczenia się.    
1.Czynniki wpływające na powstanie sytuacji motywacyjnych ucznia
1)warunki wewnętrzne ucznia.
a) aktualny stan zdrowia fizycznego i psychicznego,sprawność intelektualna , zdolności, zdobyta wiedza, umiejętności, nawyki oraz ukształtowane postawy
b) cechy osobowościowe ucznia: jego temperament, poziom ambicji i samomotywacji, odporność na stres i presję otoczenia, otwartość na zmiany.
2.Motywy skłaniające ucznia do nauki.
a) motywy poznawcze to chęć posiadania określonych wiadomości
i umiejętności wynikających z zainteresowań, upodobań, zdolności, doceniania wiedzy, dążenia do własnego rozwoju, chęci rozumienia świata,uczeń rozumie wartość wiedzy i  potrafi cieszyć się nauką.
b) motywy osobowo-ambicjonalne wynikają  z  potrzeby uzyskania uznania
i aprobaty otoczenia ,sprzyjają uczeniu się dla bycia najlepszym, wykształconym,
dla posiadania określonego świadectwa  czy dyplomu, dla wyprzedzenia innych, czasami uczeń chce być lepszy od rodziców lub pragnie im udowodnić, że coś potrafi.
c) motywy praktyczno-szkolne powodują uczenie się dla celów doraźnych, osiąganych przez uczniów w czasie nauki w szkole (stopnie,nagrody i wyróżnienia)  lub potrzeby uzyskania świadectwa szkolnego,zapewniają uczniowi spokój w szkole  i w domu, pozwalają na pozytywne osiągnięcia, ale nie rozbudzają zainteresowania nauką ani dążeń do pogłębiania wiadomości szkolnych
d) motywy praktyczne zawodowe związane z planami na przyszłość wyborem przyszłego zawodu
e) motywy lękowe są związane z obawą przed konsekwencjami ocen niedostatecznych: karą w domu, szkole, niespełnieniem oczekiwań własnych
i innych, przerwaniem nauki, negatywnymi reakcjami otoczenia.
3.Warunki społeczno-ekonomiczne
a) sytuacja materialna
b) realizowany w domu model wychowania
c) zachowanie rodziców
d)  jakość  relacji interpersonalnych pomiędzy członkami rodziny ucznia
d)  przyjmowanie przez ucznia  za własny, wizerunku, jaki stworzyli jego rodzice (postawy, poglądy, normy i wartości)
e) bardzo małe   zainteresowanie sprawami dziecka a w konsekwencji jego problemami 4.Organizacja środowiska dydaktycznego ucznia, tzn. wyposażenie i estetyka pracowni, organizacja pracy, wykorzystanie środków dydaktycznych, jakość podręczników oraz warunki higieniczno-sanitarne i zdrowotne.

5.Proces dydaktyczny,
a)osobowość nauczyciela i styl prowadzenia zajęć przez niego
b) model komunikacji w relacjach uczeń-nauczyciel,
c)system oceniania i motywowania,
d) metody i techniki nauczania,
e) wpływ grupy rówieśników,z którymi uczeń często się kontaktuje oraz nie zawsze przez ucznia uświadomiony i akceptowany wpływ rodziców.

 

Rozdział V. ZASADY I METODY MOTYWOWANIA UCZNIA

1.Ogólne zasady motywowania:
Dbanie o klimat, atmosferę podczas zajęć w tym relacje interpersonalne;

Wzbudzanie sympatii, szacunku i pozytywnego nastawienia do nauczanego przedmiotu;
Przekonywanie  uczniów, że nauczyciel lubi ich uczyć;
Obiektywne i efektywne ocenianie , wykorzystywanie samooceny oraz docenianie  informację zwrotną;
Indywidualne,podmiotowe  traktowanie ucznia;
Wyraźne określenie celów lekcji, omawianego tematu, skierowanie uwagi uczniów na praktyczną wartość nauczonych wiadomości i umiejętności.

1) Nagradzanie niezależnego myślenia. Postawa partnerska w kontaktach nauczyciel – uczeń. Okazywanie sympatii.
2) Uatrakcyjnienie lekcji  różnymi sposobami, np. wprowadzenie  metod wizualizacji – stymulując w ten sposób twórczość ucznia, wzbogacanie nauczania elementami gier, pokazy, wyście w teren itd.
3)
4) Umożliwianie uczniowi samemu ocenić postępy i dostrzec związek między nakładem pracy a efektami.
5) Wybieranie czynności, które wymagają od uczniów aktywnego zachowania i natychmiast dostarczają informacji zwrotnej, która  dotyczy tego, co uczeń powinien poprawić, jak i tego, co wykonuje dobrze. Stawianie zadań wymagających zróżnicowanych umiejętności, zadań integralnych i istotnych.
6) Odwoływanie się  do ciekawości, wywołać napięcie; materiał abstrakcyjny zmienić    w osobisty, konkretny, znajomy ; starać  się zainteresować zadaniem i pokazać , dlaczego jest istotne; sprawić, żeby uczniowie wytworzyli własne motywacje do nauki.
7) Motywowanie uczniów  za pomocą nagradzania i wspierania,  np. ustne i pisemne pochwały, przywileje. Za każde dobrze rozwiązane zadanie lub choćby postęp w nauce należy pochwalić ucznia po to, aby uwierzył on w swoje możliwości, a następnie dostrzegł sens i piękno danego przedmiotu. Ale  także przez  stosowanie kar.
8) Dostosowywanie stopnia trudności zadania do danego ucznia, pomóc dostrzec związki pomiędzy wkładem pracy i wysiłkiem a powodzeniem i osiągnięciami. Nie tylko wskazywać błędy ucznia, ale także korygować je.
9) Kierowanie uwagi ucznia na proces wykonywania zamiast na rezultat czynności, w przypadku informacji o błędzie wskazywać również prawidłowo wykonaną czynność.

 

2.Metody służące wspieraniu  zachęcaniu uczniów do pracy
a)
komunikat ,,doceniam to” – stwierdzenie, co rzeczywiście w uczniu doceniamy
b) komunikat ,,jestem z tobą” – wyrażenie empatii lub zrozumienia
c) uwaga bez  pochwały – poświęcenie uczniowi uwagi, bez oferowania nagrody
d) zwykle potwierdzenie – poinformowanie ucznia, że jego odpowiedź jest prawidłowa
e) zwykłe zaprzeczenie – poinformowanie ucznia, że jego odpowiedź nie jest prawidłowa i przejście do dalszej części lekcji
f) milcząca odpowiedź – nauczyciel notuje w pamięci błędy uczniów, by zastanowić się, jak im zaradzić
g) pochwały i nagrody dla wszystkich – chwalenie i nagradzanie grupy jako całości
h) prawdziwy zachwyt – spontaniczne wyrażanie zachwytu uczniem
i) budowanie ducha klasy – nauczyciel wygłasza komentarze, które mają
na celu wzbudzenie we wszystkich uczniach poczucia własnej wartości, aktywności, samodzielności, chęci do współdziałania w grupie, świadomej, poszukującej postawy.

3.Metody, które mobilizują uczniów do pracy
a)
nauka jako wyzwanie – przedstawienie zadania szkolnego jako wyzwania,
a nie jako obowiązku czy ciężaru
b) nauka jako coś oczywistego - przedstawienie wymagań szkolnych  jako zdecydowanie łatwiejszych niż w rzeczywistości
c) inspirujące stwierdzenia – stwierdzenia mobilizujące uczniów do intensywniejszej pracy
d) mobilizowanie ducha klasy – wezwania, które wyzwalają w uczniach poczucie własnej wartości, pobudzają zainteresowanie, samodzielność, świadomość i angażują do współpracy.

4.Sposoby motywowania uczniów do nauki wg Hanny Hamer:
1.Stwórz luźną, nieformalną atmosferę podczas lekcji, demonstruj poczucie humoru, żartuj: spraw, aby nauka w zabawie stała się przyjemnością.
2.Szanuj odmienne zdanie uczniów i zachęcaj ich do samodzielnego, krytycznego, twórczego myślenia.
3.Staraj się być lubianym nauczycielem.
4.Reaguj na potrzeby uczniów, np. kiedy mówią Ci, że czegoś nie rozumieją lub gdy demonstrują objawy zmęczenia, zniechęcenia lub znudzenia.
5.Stosuj pomoce audiowizualne.
6.Dostosowuj metody nauczania do stylów uczenia się uczniów.
7.Dbaj, aby poziom motywacji uczniów nie był zbyt niski (wtedy nic nie robią), ani za wysoki (wtedy dochodzi do dezorganizacji myślenia i działania, zwłaszcza w sytuacjach trudnych).
8.Obniżaj w grupie uczniów poziom napięcia i lęku; im wyższy lęk, tym mniejsza sprawność intelektualna.
9.Próbuj zaciekawiać uczniów i rozwijać ich zainteresowania; motywy poznawcze (pragnienie wiedzy i rozumienia) dają znacznie lepsze i trwalsze efekty niż czysto egocentryczne (rywalizacja, pokazanie swojej wyższości) i zewnętrzne (nauka dla stopnia i sprawienia przyjemności innym osobom).
10.Oczekuj od uczniów tego, co w nich najlepsze i mów im o tym.
11.Dostosuj wymagania do górnej granicy możliwości uczniów: niech mają poczucie osiągalności celu, ale przy dużym wysiłku; tylko wtedy bowiem nauka może być dla nich  w pełni satysfakcjonującym wyzwaniem.
12.Przypominaj uczniom, że niepowodzenia i błędy to normalny etap na drodze do doskonalenia się.
13.Ucz wyciągania konstruktywnych wniosków z porażek.
14.Zachęcaj do odnoszenia sukcesów.
15.Omawiaj konkretne korzyści, jakie można odnieść z każdej lekcji.
16.Chwal uczniów często; także za najdrobniejsze osiągnięcia.
17.Nagradzaj współpracę.
18.Przyznawaj się do błędów, okazuj, że jesteś omylny, ponieważ to zwiększa sympatię uczniów do Ciebie i modeluje zachowanie uczniów (stanowi wzór do naśladowania).
19.Utrzymuj własną motywację do pracy na wysokim poziomie: bądź entuzjastyczny. 20.Kontroluj własny poziom stresu.

 

5.Recepta dla nauczyciela na sukces ucznia:
1.Przekonaj ucznia, że naprawdę lubisz go uczyć.
2.Mów jasno, głośno, wyraźnie, z zapałem.
3.Dbaj o właściwe tempo mówienia.
4.Mów z zapałem.
5.Bądź swobodny i baw się razem z uczniem podczas nauki.
6.Okazuj mu zaufanie.
7.Wyraźnie określ cele.
8.Pokaż korzyści.
9.Bądź przygotowany do lekcji.
10.Dobrze organizuj lekcję.
11.Rób duże, przejrzyste i łatwe do oglądania pomoce naukowe.
12.Ogranicz do minimum czynniki rozpraszające uwagę.
13.Dbaj o dobry nastrój ucznia.
14.Nie nudź.
15.Przypominaj informację, kiedy uczeń zaczyna ją zapominać.
16.Polegaj na nim, stawiaj na niego, wierz w jego możliwości.
17.Bądź dla niego oparciem, bądź po jego stronie.
18.Nie oszukuj go.
19.Dotrzymuj przyrzeczeń.
20.Udzielaj odpowiedzi na najtrudniejsze pytania.
21.Jeśli coś mu się nie uda, zrozum go, ale nie okazuj litości, zachęć do dalszej pracy. 22.Zachęcaj go do chwalenia się kolejnymi osiągnięciami.
23.Chwal za wszystko, co da się pochwalić.
24.Mów mu często jak podoba Ci się jego praca, doceniaj go.
25.Nigdy nie przerywaj, kiedy on mówi.
26.Pozwól mu kontynuować Twoją myśl na jego sposób.
27.Słuchaj uważnie upewniając się, że dobrze rozumiesz.
28.Rozwijaj jego samodzielność.
29.Zachęcaj do krytycznego myślenia.
30.Okazuj mu swoje pozytywne uczucia.
31.Pokaż mu, że jesteś człowiekiem omylnym i popełniającym błędy.
32.Stosuj różne metody nauczania - bądź nieszablonowy i ekscytujący.
33.Odnoś do rzeczywistości to, czego go uczysz - niech praktyka uzupełnia teorię.
34.Kończ lekcję w takim momencie, żeby miał poczucie niedosytu (jak w dobrym serialu).
6.Rola informacji zwrotnej w procesie motywowania ucznia
a) zacząć od stwierdzenia pozytywnego.
b) ograniczać się do przytaczania faktów, a nie do ich komentowania
c) eksponować to, co można zmienić.
d) proponować różne, alternatywne rozwiązania.
e) nie wartościować – podawać stwierdzenia opisowe.
f) nie decydować – pozostawiać wybór rozmówcy.
g) uważać, aby sposób przekazywania informacji zwrotnej nie zdradzał osobistych poglądów, opinii czy też uprzedzeń

7.Kultura sukcesu i krytyka jako narzędzie motywacji
1)Reakcje  na brak sukcesu:
a)  negatywne emocje: złości, frustracji, strachu, żalu, smutku.
b) strach przed krytyką, ośmieszeniem, odrzuceniem w razie porażki
c) zwątpienie w swoje własne umiejętności
d) jeżeli wiesz, że porażka spotka się z surową karą, to lepiej w ogóle nie próbować
i przypisać porażkę brakowi starania się niż brakowi umiejętności.
2)Jeżeli coś Ci się nie uda, jest to wystarczającą „karą”. Dodatkowa samokrytyka jeszcze bardziej  antagonizuje i wzmacnia negatywne emocje, tym samym wyłączając ośrodek myślenia racjonalnego.
3) Kultura sukcesu z krytyką jako główną bronią, akceptuje tylko emocje które kojarzą się z sukcesem: radość, euforię itp. a nie akceptuje (neguje, odrzuca ignoruje) emocje, które kojarzą się z porażką: smutek, żal, złość.
4) Postawa samowspółczucia : ćwiczenie sposobu myślenia oraz postaw które  pozwalają postrzegać porażkę jako motywator  do rozwoju.

a) jasne i realistyczne postrzeganie rzeczy takimi jakie są – dzięki akceptacji emocji: ani nie wyolbrzymianie problemów poprzez strach, ani nie umniejszanie problemów poprzez ignorowanie.
b) b
ycie życzliwym i opiekuńczym wobec siebie w razie porażki – gdy utknąłeś w nieproduktywnych zachowaniach, nawykach i reakcjach, podejdź do samego siebie ze współczuciem i wsparciem. Takim podejściem możesz uwolnić się od patrzenia na przeszłe porażki do stawienia czoła wyzwaniom samo-rozwoju i dzięki temu otwierając się na przyszły, prawdziwy i zdrowy sukces.
c) postrzeganie niedoskonałości i niedociągnięć (czyli nieidealnych wyników i porażek) w ramach „każdemu może się zdarzyć” – pozytywne nastawienie do samego siebie, przebaczanie pomyłek i zrozumienie emocji  im towarzyszących jako sposób na radzenie sobie z nimi, pozwoli Ci łatwiej przejść przez ból z tymi porażkami związany. Dzięki temu łatwiej też będzie Ci myśleć w jasny, motywujący do długotrwałej zmiany sposób.